Web tasarımcınız siteyi ya da şifreleri teslim etmiyorsa önce neyin kimin adına kayıtlı olduğunu çıkarın, sonra eksiksiz bir listeyle yazılı ve tarihli bir talep gönderin. Alan adı sizin adınıza kayıtlıysa, tasarımcı cevap vermese bile kayıt kuruluşuna belgelerinizle başvurarak alan adının kontrolünü geri alabilirsiniz. Alan adı sizdeyse en kötü senaryoda bile siteyi başka yerde yeniden kurup adresinizi oraya yönlendirebilirsiniz. Asıl zor durum, alan adının tasarımcının adına kayıtlı olması.
Bu yazı hukuki tavsiye değil; anlaşmazlık büyüyorsa bir avukata danışın. Ama pratikte vakaların çoğu, ne istediğini net bilen bir yazılı talep ve birkaç hafta sabırla çözülüyor.
Önce durumu tespit edin
Kimseyle konuşmadan önce, elinizdekileri ve elinizde olmayanları netleştirin.
Alan adı. Whois sorgusu yapan bir siteden alan adınızı sorgulayın. 'Registrar' satırı alan adının hangi firmada olduğunu, kayıt sahibi bilgisi (gizli değilse) kimin adına olduğunu gösterir. .tr alan adlarında kayıt sahibi bilgisi genellikle gizlidir; kayıt kuruluşunu arayarak sorabilirsiniz.
Hosting. Site hangi sunucuda? Faturası kime kesiliyor?
Google hesapları. Search Console, Analytics ve Google İşletme Profili'nin sahibi kim? Bunlar sizin hesabınızda değilse, istatistik geçmişiniz ve Haritalar'daki yorumlarınız da başkasının kontrolünde demektir.
Ödemeler. Tasarımcıya borcunuz kaldı mı? Teslim etmemenin en sık görülen sebebi ödeme anlaşmazlığı. Borç varsa önce onu konuşmak, süreci haftalarca kısaltır.
Sözleşme. Yazılı bir sözleşme ya da en azından teklif yazışması var mı? Neyin teslim edileceği orada yazıyor olabilir.
Hukuken ne size ait?
Tabloyu üç parçaya ayırmak işe yarar.
Sizin verdiğiniz içerik sizindir. Metinler, kendi fotoğraflarınız, logonuz, ürün bilgileri, müşteri verileri. Bunları talep etmek için başka bir gerekçe gerekmez.
Alan adı, kimin adına kayıtlıysa onundur. Sizin ya da şirketinizin adına kayıtlıysa hesabın başkasında olması sahipliği değiştirmez.
Tasarım ve kodun durumu daha karmaşık. Türkiye'de özgün bir tasarım ya da yazılım, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser sayılabilir ve mali hakların devri yazılı olarak yapılmalıdır. Yani sözleşmede kodun ve tasarımın size devredildiği yazmıyorsa, tasarımcı bu konuda hak iddia edebilir. Hazır bir tema kullanıldıysa temanın kendisi zaten tema üreticisinin lisansına tabidir. Bu noktada bir avukatın görüşü, size neyi talep edebileceğinizi net söyler.
Yazılı talep: ne istemeli, nasıl istemeli?
Telefonda 'şifreleri atar mısın' demek yerine, eksiksiz bir listeyle yazılı talepte bulunun. Liste ne kadar net olursa bahane o kadar azalır:
- Alan adı panelinin erişim bilgileri ya da alan adının sizin hesabınıza aktarılması için transfer kodu
- Hosting hesabının erişimi ya da hesabın size devri
- Site yönetim paneli için yönetici yetkili bir kullanıcı
- Site dosyalarının ve veritabanının tam yedeği
- E-posta hesaplarının şifreleri
- Search Console, Analytics ve İşletme Profili'nde sizin hesabınızın sahip olarak eklenmesi
Talebi e-postayla gönderin, makul bir süre verin (örneğin 7 iş günü) ve borç varsa ödeme planını aynı mesajda önerin. Cevap gelmezse ikinci adım noter kanalıyla ihtarname. Bu, hem karşı tarafa durumun ciddiyetini gösterir hem de ileride gerekirse elinizde resmi bir kayıt bırakır.
Alan adı sizin adınızaysa: kayıt kuruluşuna gidin
Alan adının hukuki sahibi sizseniz ama hesap tasarımcıdaysa, alan adının kayıtlı olduğu firmanın destek ekibine başvurun. Kimliğiniz, şirket belgeleriniz ve gerekirse vergi levhanızla sahibin siz olduğunuzu gösterin ve alan adının sizin hesabınıza alınmasını ya da transfer kodunun size verilmesini isteyin. Süreç firmaya göre birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürer.
Alan adı sizin kontrolünüze geçtiğinde nefes alırsınız: DNS'i değiştirip siteyi istediğiniz yere yönlendirebilir, e-postanızı yeni bir servise taşıyabilirsiniz. Transferin adımlarını domain transfer nasıl yapılır yazısında anlattık. Süre dolmak üzereyse önce yenilemeyi garantiye alın; alan adının süresi doldu yazısı bu acil durumu anlatıyor.
Alan adı tasarımcının adınaysa
Bu en zor senaryo. Alan adı hukuken onun, siz yalnızca kullanıyordunuz. Seçenekler:
- Alan adını satın almayı ya da devrini teklif etmek. Çoğu tasarımcı makul bir teklife olumlu yaklaşır.
- Alan adı tescilli markanızı içeriyorsa ve kötü niyetle elde tutuluyorsa, alan adı uyuşmazlık mekanizmalarına başvurmak. Bu hukuki değerlendirme gerektirir.
- Yeni bir alan adıyla devam etmek. Kayıp, eski adresin Google geçmişi ve bağlantıları; ama işinizi başkasının iyi niyetine bağlı olmaktan kurtarırsınız.
Plan B: siteyi yeniden kurmak
Bazen en hızlı çözüm, beklemeyi bırakıp yeniden başlamak. Alan adı sizdeyse kayıp sınırlı:
- Metinlerinizi ve görsellerinizi mevcut siteden kopyalayın. Site kapandıysa Wayback Machine (web.archive.org) gibi arşivlerde eski sayfaların kopyası olabilir.
- Eski sayfa adreslerinin listesini çıkarın. Google'da site:alanadiniz.com araması ya da Search Console'daki sayfa listesi işinizi görür. Yeni sitede bu adresleri 301 ile karşılık gelen sayfalara yönlendirmek, sıralamalarınızı korur; ayrıntıları site taşırken SEO nasıl korunur yazısında.
- Google hesaplarını kendi adınıza yeniden kurun. Search Console'u alan adı üzerinden DNS ile doğrulamak, eski sahiplerden bağımsız bir kontrol sağlar.
Kurumsal bir site, içerikler hazırsa genellikle birkaç haftada yeniden ayağa kalkar. Kurumsal web sitesi paketimizde teslim süresi 7-10 iş günü; yeniden kurulumlarda en çok zamanı eski içeriği toplamak alıyor.
Bir daha yaşamamak için
- Alan adı, hosting ve Google hesapları baştan sizin adınıza açılsın, ajans yönetici olarak eklensin. Ayrıntılar: domain, hosting ve kodun sahibi kim olmalı.
- Sözleşmede teslim edilecekler ve kod ile tasarımın mali haklarının devri açıkça yazsın: web sitesi sözleşmesinde olması gerekenler.
- Teslim günü erişimleri tek tek kontrol edin: siteyi teslim alırken kontrol edilecek 20 madde.
Kendi müşterilerimize de aynısını öneriyoruz: hesaplar müşterinin adına, erişimler teslimde yazılı. Şu an bir tasarımcıya bağlı kaldıysanız, bize yazın; önce neyin kurtarılabileceğini birlikte çıkaralım.
Sıkça Sorulan Sorular
Parasını ödediğim site benim değil mi?
Sizin verdiğiniz içerik sizindir; alan adı kimin adına kayıtlıysa onundur. Özgün tasarım ve kodun mali hakları ise sözleşmede yazılı olarak devredilmediyse tartışmalı olabilir. Kesin cevap için sözleşmenize ve bir avukata bakın.
Tasarımcıya ulaşamıyorum, alan adımı nasıl geri alırım?
Alan adı sizin adınıza kayıtlıysa, kayıtlı olduğu firmaya kimlik ve şirket belgelerinizle başvurun. Firma, sahip olduğunuzu doğruladıktan sonra hesabı size verebilir ya da transfer kodunu iletebilir.
Yeni site yaparsam Google sıralamalarımı kaybeder miyim?
Aynı alan adını kullanır ve eski adresleri yeni sayfalara 301 ile yönlendirirseniz kayıp genellikle sınırlı ve geçici olur. Alan adı değişirse eski geçmişin büyük kısmı kaybolur.
Google İşletme Profilim de tasarımcının hesabında, ne yapmalıyım?
Önce sizin hesabınızın sahip olarak eklenmesini isteyin. Cevap gelmezse Google'ın profil sahipliği talep etme süreciyle, işletmenin gerçek sahibi olduğunuzu doğrulayarak erişim isteyebilirsiniz.
Blog yazıları genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya teknik danışmanlık yerine geçmez.