Sıfırdan E-Ticarete Başlamak: Şirket Kuruluşundan İlk Siparişe

Online satışa başlamak isteyenlerin çoğu işe siteden başlıyor: tasarım, renk, logo. Oysa ilk siparişi alabilmek için siteden önce çözülmesi gereken birkaç iş var ve bunlar sırayla yapılmazsa site hazır olduğu halde satış başlayamıyor. Sanal POS başvurusu şirket evrakı beklediği için haftalarca gecikebiliyor, kargo anlaşması olmadığı için ilk siparişler şubeden elle gönderiliyor. Aşağıda Türkiye'de sıfırdan e-ticarete başlamanın adımlarını, işe yaradığını gördüğümüz sırayla topladık.

Kısa yol haritası

Başlamadan önce büyük resmi görmek isteyenler için sıralama şöyle:

• Şirket türüne mali müşavirinizle karar verin ve vergi kaydınızı yaptırın.
• Satış kanalınızı seçin: pazaryeri, kendi siteniz ya da ikisi birden.
• Altyapıyı seçin ve sitenin kurulumunu başlatın.
• Şirket evrakı çıkar çıkmaz ödeme sağlayıcısına başvurun.
• Kargo firmasıyla anlaşın ve fatura düzeninizi mali müşavirinizle netleştirin.
• Yasal metinleri hazırlatın ve ETBİS kaydını yapın.
• Ürünleri fotoğraflayıp sisteme girin, test siparişi verin.
• Yayına alın ve ilk ziyaretçiyi getirecek kanalları açın.

Bu adımların bir kısmı paralel yürür. Şirket kurulurken site tasarlanabilir, ürün fotoğrafları çekilirken POS başvurusu beklenebilir. Ama sıralamayı bozmamak gereken yerler var; aşağıda tek tek değiniyoruz.

Şirket türü ve vergi kaydı

Türkiye'de internetten düzenli satış yapmak genel olarak ticari faaliyet sayılır ve vergi kaydı gerektirir. Küçük ölçekte başlayanlar için en yaygın iki yol şahıs şirketi ve limited şirkettir.

Şahıs şirketi genellikle daha hızlı ve ucuz kurulur, muhasebe gideri daha düşüktür. Dezavantajı, şirketin borçlarından kişisel olarak sorumlu olmanızdır. Limited şirket kuruluşu daha maliyetlidir, aylık muhasebe ücreti de daha yüksektir; bazı bankalar ve toptancılar ise kurumsal yapıyla çalışmayı tercih eder. Hangi yapının vergi açısından size uygun olduğu cironuza ve kişisel durumunuza bağlıdır; bu hesabı mali müşavirinizle yapın.

Evde ürettiği ürünleri internetten satanlar için belirli şartlarla esnaf muaflığı da bulunuyor. Bu muafiyetin kapsamı ve sınırları dönem dönem güncellendiği için doğrudan mali müşavirinize sormanızı öneririz. Hangi fatura türünü kullanmanız gerektiği de cironuza ve güncel düzenlemeye bağlı; bunu da müşavirinizden teyit edin.

Müşterilerin ilk görüşmede en çok sorduğu şeylerden biri şu: 'Önce siteyi yapalım, satış olursa şirket kurarız.' Bunu önermiyoruz. Ödeme sağlayıcıları ve bankalar genellikle vergi levhası istiyor; şirketsiz bir site, kart ile ödeme alamayan bir vitrin olarak kalabiliyor.

Altyapı seçimi

İlk karar, nerede satacağınız. Pazaryerleri hazır trafik sunar; karşılığında komisyon ödenir (güncel oranları platformun kendi sayfasından kontrol edin) ve müşteri ilişkisi büyük ölçüde platform üzerinden yürür. Kendi siteniz trafiği kendiniz getirmenizi gerektirir, ama müşteri ilişkisi ve marka sizindir. Birçok marka için mantıklı olan, pazaryerinde nakit akışı yaratırken kendi sitesini paralel büyütmektir.

Kendi siteniz için de birkaç seçenek var. Kiralık e-ticaret paketleri (İkas, Ticimax, Shopify gibi) aylık ya da yıllık abonelikle çalışır, kurulumu hızlıdır, yerel ödeme ve kargo entegrasyonları çoğu zaman hazırdır. Kendinize ait bir altyapıda ise abonelik yerine bakım maliyetiniz olur ve her şeyi istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz. Bu seçenekleri maliyet ve entegrasyon açısından ayrı bir yazıda karşılaştırdık.

Seçimi yaparken üç soruya cevap verin: Kaç ürünle başlıyorsunuz, varyant (beden, renk) yapınız karmaşık mı, ve önümüzdeki bir yılda pazaryeri entegrasyonu gerekecek mi? 20 ürünle başlayan bir butik için basit bir yapı yeterliyken, binlerce ürünü ve birden fazla pazaryeri bağlantısı olan bir işletme stok eşitlemesini baştan düşünmek zorunda.

Ödeme, kargo ve fatura

Kartla ödeme almak için iki yol var: bankadan doğrudan sanal POS almak ya da lisanslı ödeme kuruluşlarıyla çalışmak. Ödeme kuruluşları taksit seçeneklerini tek entegrasyonla sunabilir; onay süreci ve komisyonlar ise sağlayıcıya göre değişir, güncel koşulları her birinin kendi sitesinden karşılaştırın. İki modelin farkını ayrıca ele aldık.

Başvuru için genellikle vergi levhası, imza sirküleri, kimlik fotokopisi, şirket adresi ve sitenin yayında ya da en azından test ortamında görülebilir olması istenir. Sitede yasal metinlerin ve iletişim bilgilerinin bulunması onay sürecini kolaylaştırır. Bu yüzden POS başvurusunu, site yarı hazırken yapmak verimli bir zamanlamadır.

Kargoda iş hacminiz küçükken bile bir kargo firmasıyla kurumsal anlaşma yapmanızı öneririz. Anlaşmalı fiyatlar şubeden gönderime göre çoğu zaman daha uygundur ve birçok firma, siparişleri siteden otomatik çekip barkod basmanızı sağlayan entegrasyon sunar. Ücret çoğunlukla desi (hacim ağırlığı) üzerinden hesaplanır; ürünlerinizin paketli ölçüsünü ve ağırlığını önceden çıkarın.

Fatura tarafında hangi belge türünü kullanacağınızı mali müşavirinizle netleştirin. Elektronik fatura kullanıyorsanız sitenizle entegre bir entegratör seçmek, her sipariş için faturanın otomatik oluşmasını ve müşteriye e-postayla gitmesini sağlar. Günde beş siparişte bile elle fatura kesmek hızla yorucu hale gelir.

Yasal metinler ve ETBİS

Kendi sitesinden satış yapan işletmelerin sitesinde genellikle şu metinler yer alır: mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme formu, iade ve cayma hakkı koşulları, KVKK aydınlatma metni, gizlilik ve çerez politikası. Tüketicinin genel olarak 14 günlük cayma hakkı var ve bunun nasıl kullanılacağı açıkça yazılmalı. Hangi metinlere ihtiyacınız olduğunu ve içeriklerini bir hukukçuyla netleştirin; konuyu mesafeli satış sözleşmesi yazımızda genel hatlarıyla anlattık.

İnternetten başka bir siteden kopyalanmış şablon metinler sık gördüğümüz bir hata. İçinde başka firmanın unvanı, yanlış iade adresi ya da sizin satmadığınız ürünlere ait koşullar kalabiliyor. Metinleri kendi işinize göre düzenletin ve bir hukukçuya kontrol ettirin.

ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi), Ticaret Bakanlığı'nın e-ticaret yapan işletmeleri kayıt altına aldığı sistemdir. Kendi sitesi üzerinden satış yapan işletmelerin kayıt yükümlülüğü bulunur; kayıt, e-Devlet ile giriş yapılan ETBİS portalı üzerinden yapılır. Kaydın kapsamı, süreleri ve sonrasında sitede gösterilmesi gereken bilgiler için Bakanlığın resmi sayfasındaki güncel düzenlemeye bakın. Kayıt sürecini ayrı bir yazıda genel hatlarıyla anlattık.

Ürünleri sisteme girmek

Bu adım genellikle hafife alınır ve takvimi en çok kaydıran işlerden biri olur. Her ürün için en az şunlar gerekir: net bir ürün adı, 4-6 fotoğraf, ölçü ve malzeme bilgisi, varyantlar, fiyat, stok adedi, kargo için desi bilgisi ve en az birkaç cümlelik özgün bir açıklama.

50 ürünlük bir başlangıç kataloğunu düşünün. Ürün başına yalnızca 20 dakika ayırsanız bile yaklaşık 17 saatlik bir iş çıkar; fotoğraf çekimi buna dahil değil. Bu yüzden ürün girişini sitenin bitmesini beklemeden, bir tabloda hazırlamaya başlamanızı öneririz. Çoğu altyapı ürünleri Excel ya da CSV dosyasıyla toplu yüklemeye izin verir.

Fotoğrafta pahalı stüdyo şart değil. Gün ışığı alan bir pencere kenarı, beyaz bir fon kartonu ve telefonun portre modu, başlangıç için çoğu ürün grubunda yeterli sonuç verir. Önemli olan, tüm ürünlerin aynı ışıkta, aynı açıdan ve aynı oranda çekilmesi. Katalog sayfasında birbirine benzemeyen fotoğraflar, sitenin bütününü amatör gösterir.

Ürün açıklamasını üreticinin metninden kopyalamak da sık gördüğümüz bir hata. Aynı metin onlarca sitede olduğunda Google'ın sizin sayfanızı öne çıkarması için bir sebep kalmaz; ayrıca başkasının metnini izinsiz kullanmak telif sorunu da doğurabilir. Müşterinin soracağı soruları cevaplayan iki üç cümle, kopyalanmış bir paragraftan daha çok işe yarar.

İlk siparişe kadar pazarlama

Site yayına girdiği gün kimse gelmez. Bu, en çok hayal kırıklığı yaşanan an. Google'ın yeni bir siteyi tanıması, bir ürün sayfasının aramalarda yer bulması aylar alabilir. İlk siparişleri getirecek şey çoğu zaman doğrudan kanallardır.

İlk haftalarda işe yarayan kanallar genellikle şunlar oluyor: mevcut Instagram takipçileriniz ve WhatsApp listeniz (ticari mesaj göndermeden önce alıcıların onayı olduğundan emin olun), Google Merchant Center üzerinden ürünlerin Google Alışveriş sekmesinde ücretsiz listelenmesi, küçük bütçeli ve tek ürüne odaklı sosyal medya reklamları, tanıdık çevreden ilk alışverişlerde yorum istemek. Bütçe ayırabiliyorsanız ilk ay için, kurulum bütçenizin bir kısmını değil, ayrı bir reklam bütçesini planlayın.

İlk siparişler gelirken en değerli bilgi, müşterinin nereden geldiği ve satın almadan önce ne sorduğudur. Bunları bir kenara not edin; ürün sayfalarınızı ve SSS bölümünüzü bu sorulara göre güncellemek, sonraki dönüşümlere doğrudan katkı sağlar.

İlk 90 günün kontrol listesi

Yayına girdikten sonraki üç ayı aşağıdaki listeyle takip edebilirsiniz. Hepsini ilk haftada bitirmeniz gerekmiyor; ama 90. günde hâlâ işaretlenmemiş bir madde varsa, büyük ihtimalle bir yerde satış kaçırıyorsunuz.

• Test siparişi verildi, ödeme, fatura, kargo ve iade akışı uçtan uca denendi.
• Google Search Console ve Google Analytics kuruldu, satın alma olayı ölçülüyor.
• Merchant Center hesabı açıldı ve ürün feed'i onaylandı.
• ETBİS kaydı yapıldı, sitede gösterilmesi gereken bilgiler eklendi.
• Kargo entegrasyonu çalışıyor, barkodlar sistemden basılıyor.
• Ürün sayfalarında ölçü, malzeme, teslim süresi ve iade koşulu yazıyor.
• İlk 10 müşteriden yorum istendi.
• Mobilde ödeme adımı en az 3 farklı telefonda denendi.
• Sepeti terk eden ziyaretçi oranına bakıldı, en çok düşüşün hangi adımda olduğu tespit edildi.
• Muhasebeciyle ilk ayın kayıtları kontrol edildi.

Listedeki en sık atlanan madde, ilki. Gerçek bir kartla, gerçek bir adrese sipariş verip iadesini de yapmadan yayına çıkan siteler, ilk hatayı müşteriye yakalatıyor.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya vergisel danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumunuz için bir avukata ya da mali müşavire danışın.