Yedeğin değerini birçok işletme ilk kez bir şey bozulduğunda öğrenir. Bir eklenti güncellemesi siteyi beyaz ekrana düşürür, bir çalışan yanlışlıkla sayfayı siler ya da site ele geçirilir. O anda sorulan soru hep aynıdır: “En son ne zaman yedek almıştık?”
Hosting yedeği neden yetmez?
Birçok hosting firması otomatik yedek alır ve bu iyi bir şey. Ama tek güvenceniz o olmamalı. Birkaç sebebi var.
Yedek, sitenizle aynı firmada, bazen aynı altyapıda durur. Firmada bir sorun çıkarsa, hesabınız askıya alınırsa ya da ödeme aksarsa site de yedek de aynı anda erişilemez olabilir. Bazı paketlerde yedekler yalnızca birkaç gün saklanır. Siteye yerleşen zararlı bir kod iki hafta sonra fark edildiyse, elinizdeki bütün yedekler zaten virüslü olabilir. Bazı firmalar da yedekten geri yüklemeyi ayrıca ücretlendirir.
Bunları sözleşmenizden ya da destek ekibinden öğrenmek on dakika sürer. Öğrenmeden “yedek var” demeyin.
3-2-1 kuralı
Kural basit: verinizin 3 kopyası olsun, bunlar 2 farklı ortamda dursun, en az 1 tanesi başka bir yerde olsun. Küçük bir işletme sitesine uyarladığımızda şöyle bir tablo çıkıyor:
- Canlı site (birinci kopya)
- Hosting firmasının otomatik yedeği (ikinci kopya)
- Farklı bir firmanın bulut depolamasına otomatik giden yedek, örneğin Google Drive, Dropbox ya da bir nesne depolama servisi (üçüncü kopya, başka bir yerde)
Yedeğin iki parçası olduğunu da bilmek gerekiyor: dosyalar (tema, görseller, yüklenen belgeler) ve veritabanı (yazılar, ürünler, siparişler, üyeler). Yalnızca dosyaları yedeklemek, kitabın kapağını saklayıp sayfalarını atmak gibidir. Veritabanı kullanan sistemlerde içeriğin büyük kısmı veritabanında durur. Yedeklerde müşteri verisi varsa, bu kopyaların da en az canlı site kadar korunması gerektiğini unutmayın.
Ne sıklıkla yedek alınmalı?
Soruyu tersten sorun: en fazla kaç günlük veriyi kaybetmeyi göze alabilirsiniz?
Ayda bir içeriği değişen bir kurumsal site için haftalık yedek çoğu zaman yeterli. Her gün yazı ya da ürün eklenen bir sitede günlük yedek gerekir. Günde onlarca sipariş alan bir e-ticaret sitesinde veritabanı yedeğini daha sık, hatta saatlik almak mantıklı; dosya yedeği günlük kalabilir.
Saklama süresi de önemli. Son 7 günlük yedeği ve son 4 haftanın birer yedeğini tutmak, yavaş fark edilen sorunlara karşı iyi bir denge. Bir de büyük güncellemelerden hemen önce elle bir yedek alın.
Yedekten geri yükleme testi
Test edilmemiş yedek, yedek değil umuttur. Sık rastlanan bir durum: yıllardır otomatik yedek alınıyor, ama dosyalar bozuk ya da yarım çıkıyor ve bu ancak ihtiyaç anında anlaşılıyor.
Üç ayda bir, yedeği bir test ortamına (alt alan adı ya da yerel bilgisayar) geri yükleyin. Site açılıyor mu, görseller yerinde mi, son eklenen içerik var mı, iletişim formu çalışıyor mu? Geri yüklemenin ne kadar sürdüğünü de not edin. Gerçek bir krizde bu süreyi bilmek, müşteriye ne söyleyeceğinizi belirler.
Yedekleme kontrol listesi
- Hosting firması yedeği kaç gün saklıyor, geri yükleme ücretli mi?
- Dosyalar ve veritabanı birlikte yedekleniyor mu?
- En az bir kopya farklı bir firmada duruyor mu?
- Yedek sıklığı sitenin değişme hızına uygun mu?
- Son geri yükleme testi ne zaman yapıldı?
- Yedeklerin bulunduğu hesapların şifreleri ayrı ve iki adımlı doğrulamalı mı?
- Yedek alma başarısız olursa size bildirim geliyor mu?
Son madde sık atlanıyor. Yedekleme eklentisi aylardır hata veriyor olabilir ve kimse görmüyordur.
Bu iş kimin sorumluluğunda?
Yedekleme, “herkesin işi” olduğu için çoğu zaman kimsenin işi olmuyor. Ajans hosting firmasının aldığını düşünüyor, işletme sahibi ajansın aldığını, hosting firması da yalnızca kendi sözleşmesindeki kadarını yapıyor. Kriz anında bu üç tarafın birbirine bakması sık yaşanan bir durum.
Çözüm basit: yedeklemeden sorumlu tek bir kişi ya da firma belirleyin, bunu bakım sözleşmesine ya da en azından bir e-postaya yazın. Yedeklerin nerede durduğu ve geri yüklemenin nasıl yapılacağı da aynı yerde not edilsin. Sorumlu kişi değişirse bu not sizde kalır.
Siteniz ele geçirilirse yedeğin nasıl kullanılacağını ayrı bir yazıda anlattık. Bakımın geri kalanını da aylık kontrol listesinde topladık. Kodyva'nın aylık bakım paketinde düzenli yedekleme de yer alıyor; kapsamı teklifte yazılır. Bu işi kendiniz takip etmek istemiyorsanız sorabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yedekleme eklentisi kullanmak güvenli mi?
Bilinen, düzenli güncellenen bir eklenti genelde güvenlidir ve işin çoğunu otomatikleştirir. Dikkat edilecek nokta, yedeklerin aynı sunucuda değil dış bir depolamada tutulması ve başarısız yedeklerde bildirim gelmesi.
Yedekleri ne kadar süre saklamalıyım?
Küçük siteler için son 7 günlük ve son 4 haftalık yedekleri tutmak iyi bir başlangıç. Sipariş ve müşteri verisi içeren sitelerde saklama süresini muhasebe ve KVKK yükümlülüklerinizle birlikte düşünün; burada bir uzmana danışmanızı öneririz.
Blog yazıları genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali veya teknik danışmanlık yerine geçmez.