Web Sitesi Bakımı Neden Gerekli? Aylık Kontrol Listesi

Çoğu işletme sahibi web sitesi bakımını bir şey bozulduğunda hatırlıyor. Form çalışmıyor, site açılmıyor ya da tarayıcıda bir güvenlik uyarısı çıkıyor. O noktada yapılan iş artık bakım değil, onarım; ve onarım çoğu zaman bakımdan pahalıdır.

Bakımsız sitede neler olur?

Bir web sitesi yayına girdiği gün olduğu gibi kalmaz. Üzerinde çalıştığı yazılımlar (içerik yönetim sistemi, eklentiler, sunucudaki PHP sürümü, kütüphaneler) sürekli güncellenir. Güncellenmeyen yazılımlardaki açıklar zamanla herkes tarafından bilinir hale gelir ve otomatik tarayan botlar bu açıkları arar.

Bakımsız sitelerde sık görülen tablolar şunlar. Uzun süredir güncellenmemiş bir siteye bir sabah istenmeyen spam bağlantılar eklenmiş olabilir. İletişim formu aylardır çalışmıyor ama kimse fark etmemiş olabilir, çünkü form 'gönderildi' mesajı veriyor ve e-postalar hiçbir yere gitmiyor. SSL sertifikası yenilenmemişse tarayıcılar ziyaretçiye 'güvenli değil' uyarısı gösterir. Hosting firması sunucudaki PHP sürümünü yükseltir, eski bir eklenti bununla uyumsuz olduğu için sitenin bir kısmı boş sayfa verebilir.

Bunların hiçbiri büyük bir felaket değil. Ama her biri, siz fark edene kadar müşteri kaybettirebilir.

Maliyet farkı da belirgin. Hacklenmiş bir siteyi temizlemek, zararlı kodu bulup ayıklamak, şifreleri değiştirmek ve Google'daki uyarıyı kaldırtmak çoğu zaman birkaç günlük iş demek; bu sürede site ya kapalı kalır ya da ziyaretçiyi uyarı ekranıyla karşılar. Aynı sitenin düzenli güncelleme ve yedekleme maliyeti, tek bir temizlik operasyonundan çoğu zaman düşüktür. Üstelik temizlikten sonra da bakım yine gerekir.

Bakımı sigorta gibi düşünmek de tam doğru değil. Sigortada bir şey olmazsa ödediğiniz para karşılıksız kalmış gibi görünür. Bakımda ise her ay somut bir iş yapılır: güncellemeler kurulur, yedekler alınır, kırık bir bağlantı düzeltilir, eski bir bilgi yenilenir.

Haftalık kontroller

Haftada 10-15 dakika ayırmak yeterli:

• Siteyi telefondan ve bilgisayardan açın, ana sayfa ve birkaç önemli sayfanın düzgün göründüğünü kontrol edin.
• İletişim formundan kendinize bir test mesajı gönderin ve e-postanın gerçekten geldiğini görün.
• Varsa WhatsApp butonunu ve telefon bağlantısını tıklayın.
• Yedeklemenin son çalıştığı tarihi kontrol edin.

Form testi bu listenin en önemli maddesi. Bozuk bir form, sessizce talep kaybettiren bir arızadır; ne siz ne ziyaretçi bir hata görür.

Aylık kontroller

Ayda bir, biraz daha teknik bir tur gerekir. Bunlar genellikle bakım hizmeti veren ekibin yaptığı işlerdir, ama ne yapıldığını bilmeniz önemli:

• Altyapı ve eklenti güncellemelerini yapmak. Önce yedek almak, mümkünse önce test ortamında denemek.
• Kullanılmayan eklentileri ve temaları silmek. Devre dışı bırakmak yetmeyebilir; silinmeyen eklenti hâlâ bir açık kaynağı olabilir.
• Search Console'da yeni hata, güvenlik uyarısı ya da dizinden düşen sayfa var mı bakmak.
• Sitenin hızını PageSpeed Insights ile ölçmek ve geçen ayla karşılaştırmak.
• Kırık bağlantıları taramak.
• Yönetici kullanıcı listesini kontrol etmek: işten ayrılan çalışanın ya da proje bitmiş bir dış ekibin hesabı hâlâ açık mı?
• Formlardan gelen spam miktarına bakmak, gerekiyorsa korumayı güçlendirmek.
• Yedekten geri yüklemenin çalıştığını üç ayda bir de olsa denemek.

Son madde atlanmaya en müsait olanı. Yedek alındığı halde geri yüklenemeyen ya da eksik çıkan yedeklere sık rastlanır. Test edilmemiş bir yedek, yedek değil umuttur. Yedeklemenin nasıl planlanacağını ayrı bir yazıda anlattık.

Yıllık kontroller

Yılda bir, sitenin tamamına daha geniş bir gözle bakın:

• Alan adı ve hosting yenileme tarihleri. Otomatik yenileme açık mı, kayıtlı kart güncel mi?
• SSL sertifikasının yenilenme düzeni.
• Sitedeki tüm metinler hâlâ doğru mu: fiyatlar, hizmet listesi, ekip, adres, çalışma saatleri, yasal metinler.
• Sunucudaki yazılım sürümleri hâlâ destekleniyor mu?
• Sitenin genel performansı: geçen yıla göre ziyaretçi, form ve arama sayısı.

İçerik kontrolü özellikle önemli. Sitesinde üç yıl önceki fiyat listesi duran ya da artık çalışmayan bir eski çalışanın fotoğrafı ekip sayfasında görünen işletmeler, ziyaretçiye 'burası pek ilgilenilmiyor' mesajı veriyor.

Kendiniz mi yapmalısınız, destek mi almalısınız?

Haftalık kontrolleri kendiniz yapabilirsiniz ve yapmalısınız; siteyi sizden iyi tanıyan kimse yok. Aylık teknik işler ise biraz daha dikkat istiyor. Bir güncellemenin siteyi bozduğu durumda geri dönmeyi bilmiyorsanız, güncellemeyi kendiniz yapmak risklidir.

Karar verirken şu soruları sorun: Sitemiz bir gün kapalı kalsa ne kaybederiz? Güncellemeden sonra bir şey bozulursa düzeltebilecek biri var mı? Kontrolleri her ay gerçekten yapacak vaktimiz var mı? Cevaplardan biri 'hayır' ise düzenli bir bakım hizmeti, onarım faturalarından daha ucuza gelebilir.

Bakım ücretlerinin neye göre değiştiğini ayrı bir yazıda ele aldık; site güvenliği için alınabilecek önlemleri de başka bir yazıda topladık. Kodyva'nın aylık bakım paketi; yazılım güncellemeleri, düzenli yedekleme, güvenlik ve performans kontrolleri ve küçük içerik değişikliklerini kapsıyor. Fiyat aralığı aylık 2.500 ile 7.500 TL; net fiyat kapsama göre teklifte belirlenir. Paket alsanız da almasanız da yukarıdaki listeyi bir takvim hatırlatıcısına eklemek iyi bir başlangıç.