Yapısal Veri (Schema) Nedir, İşletme Sitesine Nasıl Eklenir?

Google bir sayfayı okurken metni anlar ama her zaman doğru yorumlamaz. Sayfanın altındaki 0216 ile başlayan numara bir telefon mu, sipariş kodu mu? 'Pazartesi 09.00' çalışma saati mi, bir etkinliğin tarihi mi? Yapısal veri, bu tür bilgileri makinenin tereddüt etmeden okuyabileceği bir biçimde ayrıca söylemenin yolu.

Bir benzetmeyle: sayfanız serbest yazılmış bir dilekçe, yapısal veri ise aynı bilginin kutucuklu form hali. İnsan için dilekçe yeterli, makine için form çok daha kolay.

Yapısal veri nedir?

Yapısal veri, sayfadaki bilgileri ortak bir sözlükle etiketlemektir. Bu sözlük schema.org adıyla biliniyor ve büyük arama motorlarının ortak girişimiyle başladı. 'Bu bir işletme, adı şu, adresi şu, telefonu şu, şu saatlerde açık' gibi ifadeler standart alan adlarıyla yazılıyor.

Yazmanın üç yolu var: JSON-LD, Microdata ve RDFa. Google JSON-LD'yi öneriyor ve pratikte yaygın olarak bu kullanılıyor. JSON-LD sayfanın koduna eklenen ayrı bir blok; ziyaretçi onu görmüyor, tasarımı da etkilemiyor.

Zengin sonuçlar ve yapay zekâ için önemi

Yapısal verinin en görünür faydası zengin sonuçlar: arama sonucunda çıkan yıldız puanları, ürün fiyatı ve stok durumu, etkinlik tarihleri, sayfa yolu (breadcrumb). Bunlar sonucunuzu kalabalık bir sayfada daha fark edilir yapabilir. Zengin sonucun gösterilip gösterilmeyeceğine ise Google karar verir.

Burada dürüst olmak gerekiyor. Yapısal veri tek başına sıralamanızı yükseltmiyor; Google'ın açıklamalarına göre bu doğrudan bir sıralama faktörü değil. Ayrıca bazı zengin sonuç türleri zaman içinde daraltıldı ya da kaldırıldı. Örneğin SSS zengin sonuçları büyük ölçüde resmî kurum ve sağlık sitelerine sınırlandı, nasıl yapılır (HowTo) sonuçları ise kaldırıldı; güncel durumu Google'ın belgelerinden kontrol edin. Yani 'SSS şeması ekleyin, aramada soru cevaplarınız açılsın' tavsiyesi çoğu işletme için artık geçerli değil.

Yapay zekâ tarafında beklenti de ölçülü olmalı. Şema eklediniz diye ChatGPT ya da Google'ın AI özetleri sizi önermeye başlamaz. Ama işletme adı, adres, telefon ve sosyal profillerin makine tarafından okunabilir ve tutarlı olması, bu sistemlerin sizi doğru tanımasını kolaylaştırabilir. Yapay zekâ aramalarında görünürlüğü ayrı bir yazıda ele aldık; yapısal veri orada temel taşlardan biri.

İşletmeler için temel şema türleri

Yüzlerce tür var ama küçük ve orta bir işletmenin ihtiyacı birkaç tanesiyle sınırlı:

• Organization: her site için. İşletmenin adı, logosu, web adresi, iletişim bilgisi ve sosyal profilleri.
• LocalBusiness ve alt türleri: fiziksel bir yeri olan işletmeler için. Dentist, Restaurant, HairSalon, AutoRepair gibi daha özel türleri varsa onları kullanmak daha iyi.
• WebSite: sitenin adı ve adresi.
• BreadcrumbList: sayfanın sitedeki yerini gösteren yol.
• Product ve Offer: e-ticaret ürün sayfaları için fiyat, para birimi, stok.
• Article veya BlogPosting: blog yazıları için başlık, yazar, tarih.
• FAQPage: soru cevap bölümleri için. Zengin sonuç getirmese de içeriğin yapısını açık hale getiriyor.
• Event ve Course: etkinlik düzenleyenler ve kurs merkezleri için. Kurs merkezleriyle ilgili yazımızda Course şemasına ayrıca değindik.

Temel kural tek cümle: yalnızca sayfada gerçekten görünen ve doğru olan bilgiyi işaretleyin.

JSON-LD örnekleri

Kadıköy Moda'da bir kuaför için LocalBusiness bloğu şu alanlardan oluşur. Kod olarak yazıldığında her satır bir alan adı ve değerden oluşan basit bir yapı:

• @context: https://schema.org
• @type: HairSalon
• name: Salonun tam adı, tabelada ve Google profilinde nasıl yazıyorsa öyle
• address: PostalAddress türünde; streetAddress (sokak ve numara), addressLocality (Kadıköy), addressRegion (İstanbul), postalCode, addressCountry (TR)
• telephone: +90 ile başlayan uluslararası biçimde
• openingHoursSpecification: gün gün açılış ve kapanış saatleri
• geo: enlem ve boylam
• url ve image: site adresi ve salonun bir fotoğrafı
• sameAs: Instagram hesabı ve diğer resmi profiller
• priceRange: fiyat seviyesi

Organization bloğu daha kısa: name, url, logo, sameAs ve contactPoint yeterli. Bir hizmet işletmesinde bu blok her sayfada, LocalBusiness bloğu ise genelde ana sayfa ve iletişim sayfasında yer alıyor.

FAQPage yapısında mainEntity alanının altına her soru bir Question olarak, cevabı da acceptedAnswer içinde Answer olarak yazılıyor. Sayfada görünen soru ve cevapla birebir aynı olmalı.

Peki bu bloğu siteye kim, nasıl ekliyor? WordPress kullanıyorsanız Yoast veya Rank Math gibi SEO eklentileri Organization, WebSite, Article ve Breadcrumb gibi şemaları otomatik üretebiliyor; işletme ayrıntılarını ayarlardan doldurmanız gerekiyor. Özel kodlanmış sitelerde şema, sayfa şablonuna eklenir ve içerik değiştikçe kendini günceller. Google Etiket Yöneticisi ile eklemek de mümkün ama bilgiyi doğrudan sayfanın HTML'ine sunucu tarafında yazmak genelde daha güvenilir.

Test ve doğrulama araçları

İki ücretsiz araçla işin büyük kısmını halledersiniz:

• Google Zengin Sonuçlar Testi: sayfanızın hangi zengin sonuçlara uygun olduğunu ve hataları gösterir.
• Schema Markup Validator (validator.schema.org): Google'a özgü olmayan, genel schema.org doğrulaması yapar.

Yayına aldıktan sonra Search Console'daki ilgili raporları birkaç hafta izleyin. Ürün, sayfa yolu ya da işletme bilgisiyle ilgili uyarılar orada görünür. Tek seferlik test yetmez; bir eklenti güncellemesi ya da tema değişikliği şemayı bozabilir.

Sık yapılan hatalar

En sık gördüğümüz sorun, sayfada olmayan bilgiyi şemaya yazmak. Sayfada hiç yorum yokken şemada yüksek bir puan göstermek Google'ın yönergelerine aykırı ve manuel işlemle sonuçlanabilir. Gerçeğe aykırı puan ve yorum bilgisi ayrıca yanıltıcı tanıtım riski de taşır.

Benzer bir tuzak, işletmenin kendi sitesinde kendi hakkındaki yorumlar için puan şeması kullanması. Google bu tür 'kendi kendini değerlendirme' yorumlarını LocalBusiness ve Organization için yıldızlı sonuç olarak göstermiyor; uğraşmaya değmez.

Diğerleri daha sıradan ama yaygın:

• Şemadaki adres ya da telefonun sitedeki ve Google profilindekiyle aynı olmaması.
• Hem tema hem eklenti şema ürettiği için aynı sayfada iki farklı Organization bloğu bulunması.
• Fiyat ya da çalışma saati değiştiği halde şemanın eski bilgiyle kalması.
• Kaldırılmış zengin sonuç türleri için saatler harcamak.

Küçük bir işletme için başlangıç noktası basit: Organization ya da size uygun LocalBusiness türü, varsa blog ve ürün sayfalarının şeması. Gerisini ihtiyaç doğdukça eklersiniz. SSS bölümlerinin hem ziyaretçi hem yapay zekâ için nasıl yazılacağını merak ediyorsanız, o konuyu ayrı bir yazıda anlattık.